shadow

Veteriner, latince “hayvan ile ilgili” demek olup, veteriner hekim ise evcil ve yabani hayvanlarýn hastalýklarýnýn teþhis ve tedavileri, ýslahýyla uðraþan;çiftlikten sofraya gýda güvenliðinin kilit noktasýnda görev alan;hayvansal gýdalarýn antemortem ve post mortem muayenelerini yapan; hayvasal kökenli her türlü gýda ve gýdaya katký olarak kullanýlan maddeleri için saðlýk raporu düzenleyen, kimseye verilen isimdir.

Her türlü hayvan hastalýklarýnýn teþhis ve tedavileri, hayvanlarýn üreme ve ýslahlarýyla gýda kontrol hizmetleri, zoonoz hastalýklarýn (hayvanlardan insanlara, insanlardan hayvanlara bulaþan) önlenmesiyle uðraþan mesleðe veteriner hekimlik denir.

Veteriner hekimlik mesleði dünyada en eski tarihe sahip mesleklerinden birisidir. Hayvanlarýn evcilleþtirilerek insanlara faydalý olmaya baþlamasýyla birlikte veteriner hekimlik mesleði de ortaya çýkmaya baþlamýþtýr.

Hayvanlarýn ehlileþtirilmesiyle insanlarýn beslenme iþi daha düzenli hale gelmiþ, bunlarýn et, süt, yumurta, yün gibi verimlerinin daha fazla arttýrýlarak en yüksek verim elde etme yollarý araþtýrýlmaya baþlanmýþtýr.

Tarihçe

Yüksek verim elde etme araþtýrmalarýyla birlikte hayvanlarýn verimlerinin düþmesine veya ölümlerine sebep olan hastalýklarýn teþhis ve tedavi yollarý da araþtýrýlmýþtýr. Bunlarla ilgili araþtýrmalarýn milattan önceki yüzyýllarda Türklerde, Hindistan’da, Eski Çin’de, Mýsýr’da ve Ýran’da yapýldýðý arkeolojik kazýlarda çýkan tarihi eser ve papirüslerden anlaþýlmaktadýr.

Daha sonraki yüzyýllarda da geliþmeler devam etmiþ, Ýslamiyetin dünyaya yayýlmasýyla birlikte diðer ilim dallarýnda olduðu gibi, veteriner hekimlik mesleði de geliþme göstermiþtir. Yunancadan tercümeler yapýlmýþ, eski bilgilerden faydalanarak Müslüman baytarlar yeni yeni teþhis ve tedavi usulleri geliþtirmiþlerdir. Bunlarýn sonucu olarak at, koyun, keçi, sýðýr, deve gibi hayvanlarýn hastalýklarýnýn nasýl teþhis ve tedavi edileceðini anlatan binlerce kitap yazýlmýþtýr. Misal olarak 9. yüzyýlda yaþamýþ olan Ýbn-i Ahi Hizam’ýn Kitab al-Hayl val-Baytara isimli 30 bablýk eserinde at, katýr, deve, sýðýr ve koyunlarýn hastalýklarý ve ilaçlarý hakkýnda günümüzde dahi geçerli olan bilgiler vardýr.

Avrupa’da ise bu meslek Ýslam baytarlarýnýn kitaplarýnýn tercümesiyle geliþmeye baþlamýþtýr. Mikroskobun keþfiyle de hastalýk sebeplerinin teþhis ve tedavisi daha kolay hale gelmiþtir.

Osmanlýlarda babadan oðula geçme baytarlýk yanýnda ilmi öðretim düzenine baðlý ilk veteriner okulu Ýstanbul’da Harbiye Mektebinde Baytar Sýnýfý adýyla özel dershane olarak kuruldu (1842). Sultan Abdülmecid Han devrinde týbbiyeye baðlandý. 1909’da Harbiye Nazýrý Mahmud Þevket Paþanýn gayretiyle Selimiye’deki Ýtfaiye Kýþlasýna taþýndý. Veteriner Teþkilatý daha sonra Nafia Nezaretine alýnarak Ziraat, Orman ve Maadin Nezaretine baðlandý. Avrupa’ya öðrenci gönderildi.

Salgýn hayvan hastalýklarý ile mücadele için gereken aþý ve serumlarý hazýrlamak üzere bakteriyoloji ve hayvanlardan yüksek verim elde etmek için zooteknik kurumlarý açýldý. Bakteriyoloji kurumu daha sonra beþeri ve baytari bakteriyolojihane olarak iki kýsma ayrýldý. Pendik’te 1913’te bir bakteriyolojihane kuruldu. Burada ülke hayvanlarýnýn salgýn hastalýklarý için üretilen aþý ve serumlar yeterli olmadýðýndan yeni bakteriyoloji kurumlarý faaliyete geçti. Ankara-Etlik’te bir bakteriyoloji ve seroloji kurumu kuruldu. Cumhuriyet döneminde kurulanlarla birlikte bugün 8 adet veteriner kontrol ve araþtýrma enstitüsü ile Kayseri, Denizli, Antalya, Diyarbakýr, Adana, Bursa, Konya, Samsun, Elazýð, Ýzmir’de hastalýk teþhis ve gýda tahlil laboratuvarlarý açýldý.

Osmanlý Devleti döneminde hayvan ýrklarýný ýslah etmek amacýyla Eskiþehir (Çifteler), Malatya (Sultansuyu), Adana (Çukurova), Kurtuluþ Savaþýndan sonra Bursa (Karacabey), Samsun (Karaköy’de) haralar, Bandýrma ve Ereðli’de merinos ýrký yetiþtirme çiftlikleri, Tekirdað (Muradlý), Tokat (Kazova), Antalya (Boztepe), Çanakkale (Kumkale’de) inek ýslah kurumlarý açýldý. Ayrýca Ankara’da Lalahan Zooteknik Araþtýrma Enstitüsü, Bursa Merinos Yapaðý Muayene Laboratuvarý Türkiye’deki veteriner kurumlarýnýn mühim bölümlerindendir. 1937 tarihli ve 3203 sayýlý Ziraat Vekaleti Vazife ve Teþkilat Kanunu ile baytar terimi yerine veteriner terimi kullanýlmaya baþlanmýþtýr.

Eðitim

Veteriner Fakültesi, Türkiye’de ilk defa 1889 tarihinde yüksek okul olarak Halkalý’da kurulmuþtur. Öðretim süresi 4 yýldý. Önceleri ilk iki yýlý sivil týbbiye talebeleriyle son iki yýlý ise Halkalý’da yatýlý olarak geçiren veteriner talebeleri daha sonra Kadýrga’da bir konak satýn alýnarak bir araya toplanmýþlardýr. Burasý da kafi gelmeyince Tunuslu Hayreddin Paþanýn Sultanahmed’deki konaðýnda Mülkiye Baytar Mektebi alisi olarak 1921’e kadar öðretim yapýlmýþtýr. Okul 1921’de yanýnca, Selimiye’deki Askeri Baytar Mektebine taþýndý ve Yüksek Baytar Mektebi adýný aldý. 1933’te burasý da kapatýldý. Cumhuriyetin 10. yýldönümü günü Veteriner Fakültesi adýyla Ankara’da öðretime baþladý. 1939’da öðretim süresi 5 yýla çýkarýldý. 7 Temmuz 1948’de Ankara Üniversitesine baðlandý.

5 yýllýk üniversite eðitimi ile Veteriner Hekimliði temel bilimleri bölümü, Hastalýklar ve Klinikler Bilimler Bölümü, Zootekni ve Hayvan besleme bölümleri bulunur.

Veteriner Hekimliði temel bilimleri bölümünde

 Anatomi, Histoloji, Embriyoloji, Fizyoloji, Biyokimya dersleri.

Hastalýklar ve Klinikler Bilimler Bölümünde

Mikrobiyoloji, Parazitoloji, Patoloji, Farmakoloji ve Toksikoloji, Ýç Hastalýklar, Cerrahi, Doðum ve Jinekoloji, Döllenme ve Suni Tohumlama, Besin Hijyeni ve Teknolojisi dersleri.

Zootekni ve Hayvan Besleme Bölümünde

Zootekni, Hayvan Besleme ve Besleme Hastalýklarý dersleri okutulur.

Mezun olanlar Veteriner Hekim unvaný ile resmi ve özel kuruluþlarda ya da kliniklerde çalýþabilirler.

Veteriner Hekimler Birliði

Türkiye’de hayvancýlýðýn geliþmesi için çalýþmalar yapmak paraziter ve salgýn hayvan hastalýklarýyla mücadele etmek ve bu konuda Tarým Bakanlýðýna yardýmcý olmak üzere 1954 yýlýnda özel kanunla kurulmuþtur. Tüzel kiþiliðe sahiptir. Kamu kuruluþu niteliðinde meslek kurumudur.

Türkiye’de veteriner hekimin görevleri arasýnda; hayvan saðlýðý yanýsýra doðrudan insan saðlýðý vardýr. Veteriner hekimler, hayvan hastalýklarý konularýnda ihtisas yaparak mütehassýs olduklarý gibi halen týp fakültelerinde mikrobiyoloji ve bakteriyoloji ihtisasý yapma imkânýna da sahiptir. Böylece doðrudan insan saðlýðýyla ilgili konulara da girmiþlerdir. Hayvan saðlýðýnýn korunmasý insanlarýn zoonoz (hayvandan insana bulaþan) hastalýklardan korunmasý, hayvanlarýn verimlerini yükseltmek gayesiyle ýslah edilmeleri, hayvani ürünlerin (et, süt, yumurta, peynir, yoðurt vs.) ve yemlerin muayene ve kalite kontrollerinin yapýlmasý veteriner hekimin görevleri arasýndadý.

Vethek.net  

Author

Vet. Hek. Seracettin ÖZTÜRK

Related Posts

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>